Hij is direct. Zij is bitchy. Vrouwen in leiderschapsrollen bewegen nog steeds door een smalle corridor: stevig optreden levert al snel een negatief etiket op. Deze blog legt dubbele maatstaven bloot en daagt je uit je eigen speelruimte voluit te claimen.

Het Nederlandse thema voor Internationale Vrouwendag 2027 is #DitIsDeNorm. Wat nemen we als norm-aal aan? Voor wie geldt die norm? Wie bepaalt eigenlijk wat norm-aal is? Wat zeggen we belangrijk te vinden en hoe gaan we daar in de praktijk mee om? Wat vinden we eigenlijk ‘normaal’ gedrag voor een vrouwelijke leider?

• Ze mag krachtig zijn, maar niet te dominant.
• Ambitieus, maar niet te veel met zichzelf bezig.
• Zichtbaar, maar niet te aanwezig.
• Empathisch, maar wel zakelijk genoeg.
• Zelfverzekerd, maar graag ook bescheiden.
• Direct, maar niet bitchy.
• Kwetsbaar, zolang ze maar niet emotioneel wordt.

Herken je het, Sister? Ik vraag me trouwens af wat we bedoelen met terminologie als krachtig, zichtbaar, bitchy, kwetsbaar, emotioneel et cetera. Mijn favoriete term is bitchy, die op een gezamenlijke eerste plaats staat naast heks. Wat bedoelen we trouwens in godsnaam met bitchy? Hoe zit het bij mannen, kunnen die ook bitchy zijn of niet? Bedoelen we dan iets anders?

• Hij is direct. Zij is bitchy.
• Hij is daadkrachtig. Zij is dominant.
• Hij is ambitieus. Zij is egoïstisch.
• Hij weet wat hij wil. Zij is veeleisend.
• Hij neemt de leiding. Zij is bazig.

Wie heeft ‘de’ norm eigenlijk bedacht? Ik vind het net zoiets als etiquette: wie bepaalde wanneer dat ‘het zo heurt’? Ik vraag me af hoeveel vrouwen nog steeds proberen te voldoen aan een impliciete norm van hoe een succesvolle, professionele vrouw zich behoort te gedragen?

“Soms denk ik dat het misschien nog 100 jaar zal duren voordat het individu op grond van capaciteiten gaat bepalen wat het gaat doen …”

— Joke Smit

In de nieuwe Europese Gender Equality Strategy 2026–2030 gaat het over gelijke beloning en geweld tegen vrouwen en ook expliciet over gelijke en veilige deelname van vrouwen aan politiek en leiderschap. De EU noemt onder meer online geweld, desinformatie tegen vrouwelijke politici en meer genderbalans in bestuurlijke functies. Tegelijkertijd staat voor 2027 de implementatie van Europese maatregelen rond onder andere vrouwen in bestuursfuncties, gelijke beloning en gendergerelateerd geweld nadrukkelijk op de agenda.

Dan vraag ik me serieus af: op papier verandert de norm. Maar verandert de norm in onze hoofden ook? We kunnen quota invoeren, transparanter belonen en meer vrouwen benoemen. Maar als de vrouw die vervolgens aan de bestuurstafel zit zich nog steeds moet aanpassen aan een leiderschapsmodel dat niet het hare is, maar wel ‘zo heurt’ en de norm is, hebben we dan werkelijk vrouwelijk leiderschap geëmancipeerd?

Want misschien is de belangrijkste vraag uiteindelijk niet: Voldoe ik aan de norm? Maar: Durf ik zélf de norm te bepalen voor de vrouw en leider die ik wil zijn?

Wat denk jij?